Print Friendly, PDF & Email

Il provvedimento è disponibile nelle seguenti lingue:

ZAKON

O ZAŠTITI PRIRODNOG I KULTURNO – ISTORIJSKOG PODRUČJA

KOTORA

 

Cetinje, septembar 2011. godine

 

 

I OSNOVNE ODREDBE

 

 

Predmet

Član 1

 

Ovim zakonom se ureĎuju zaštita, upravljanje i posebne mjere očuvanja prirodnog i kulturno – istorijskog područja Kotora (u daljem tekstu: Područje Kotora), koje je kao prirodno i kulturno dobro upisano na Listu svjetske baštine UNESCO.

 

OdreĎivanje područja

Član 2

Područje Kotora obuhvata: Stari grad Kotor, Dobrotu, Donji Orahovac, dio Gornjeg Orahovca, Draţin Vrt, Perast, Risan, Vitoglav, Strp, Lipce, Donji Morinj, Gornji Morinj, Kostanjicu, Donji Stoliv, Gornji Stoliv, Prčanj, Muo, Škaljare, Špiljare i morski basen Kotorsko - Risanskog zaliva.

Granica Područja Kotora, ide graničnim parcelama katastarske opštine Škaljari II, počev od tromeĎe katastarskih opština Škaljari II sa K.O: Mirac i K.O. Dub i pruţa se u pravcu sjevera i sjeverozapada, zapadnim i jugozapadnim granicama graničnih parcela katastarskih opština K.O. Škaljari, K.O. Muo, K.O. Prčanj II, K.O. Stoliv II, odnosno administrativnom granicom opština Kotor i Tivat i spušta se do svjetionika na Verigama. Granica se sa druge strane Veriga, pruţa u pravcu zapada administrativnom granicom opština Kotor i Herceg Novi, odnosno graničnim parcelama katastarskih opština Kostanjica i Morinj, do tromeĎe K.O. Morinj, K.O. Ţlijebi i K.O. Ubli. Od tromeĎe, granica se dalje pruţa u pravcu istoka i sjevero-istoka, graničnim parcelama katastarskih opština K.O. Morinj, K.O. Strp i K.O. Risan II, koje obuhvata u cjelini, a zatim u pravcu jugoistoka se spušta granicom katastarske opštine K.O. Risan II prema K.O. Perast do tromeĎe (K.O. Risan II K.O. Perast i K.O. Orahovac II). Od tromeĎe, granica se nastavlja sjevernom granicom parcele br. 1097 do granice parcele 924 K.O. Orahovac I, zatim sjevernom granicom kat.parc. 924, 925, 926, 927 i prostire se sjeverno, starim kolskim putem i graničnom parcelom 1078 do granice sa K.O. Orahovac II. Granica se dalje pruţa u pravcu juga granicom K.O. Orahovac II do parcele 1554, nastavlja sjevernom stranom ove parcele, a zatim presijeca parcelu 1684/1 do trigonometrijske tačke 141, na granici K.O. Orahovac i K.O. Zalazi. Od trigonometra granica nastavlja juţno, graničnim parcelama katastarskih opština K.O. Dobrota II i K.O. Špiljari do tromeĎe (K.O. Špiljari, K.O. Škaljari II i K.O. Njeguši). Od tromeĎe se granica pruţa u pravcu jugozapada, graničnim parcelama K.O. Škaljari II, koju obuhvata u cjelini, do tromeĎe K.O. Škaljari II, K.O. Mirac i K.O. Dub, odakle je i počeo opis Područja Kotora.

Područje Kotora obuhvata teritoriju katastarskih opština Kotor I (11ha), Kotor II (16ha), Dobrota I (270ha), Dobrota II (546ha), Škaljari I (120ha), Škaljari II(342ha), Špiljari (282ha), Muo I (128ha), Muo II (51ha), Prčanj I (122ha), Prčanj II (272ha), Stoliv I (97ha), Stoliv II (233ha), Morinj (1.271ha), Kostanjica (282ha), Risan I (130ha), Risan II (775ha), Perast (447ha), Strp (277ha), Orahovac I (43ha) i teritoriju dijela katastarske opštine Orahovac II (404ha).

Ukupna površina Područja Kotora iznosi 8,620 hektara, od čega je 6,120 hektara kopna i 2,500 hektara morske površine.

 

Zaštićena okolina

Član 3

Zaštitu kao i Područje Kotora ima i njegova zaštićena okolina.

Granice zaštićene okoline Područja Kotora utvrĎuje nadleţni organ uprave, u skladu sa zakonom kojim se ureĎuju kulturna dobra.

Granice zaštićene okoline iz stava 2 ovog člana mogu obuhvatiti i djelove teritorije opština Tivat i Herceg Novi (u daljem tekstu: susjedne opštine).

 

Javni interes

Član 4

Zaštita Područja Kotora je od javnog interesa.

 

Ciljevi zaštite

Član 5

Područje Kotora se posebno štiti, radi:

1) očuvanja izuzetne univerzalne vrijednosti, kao dijela svjetske prirodne i kulturne baštine;

2) trajnog očuvanja autentičnih prirodnih, istorijskih, urbanističko-arhitektonskih, ambijentalnih, umjetničkih, estetskih i pejzaţnih vrijednosti;

3) obezbjeĎivanja uslova za odrţivi razvoj i korišćenje;

4) prezentacije i stručne i naučne valorizacije.

 

Primjena drugih propisa

Član 6

Zaštita Područja Kotora vrši se u skladu sa zakonima kojima se ureĎuje zaštita kulturnih dobara, zaštita prirode i ţivotne sredine, ureĎenje prostora i izgradnja objekata, ako ovim zakonom ili meĎunarodnim propisima nije drukčije odreĎeno.

 

 

II ZAŠTITA I UPRAVLJANJE

 

Subjekti zaštite

Član 7

Poslove zaštite i očuvanja Područja Kotora, u okviru svojih nadleţnosti, vrše organi drţavne uprave, organi Opštine Kotor i javne sluţbe čiji je osnivač drţava i/ili opština.

Zaštitu i očuvanje zaštićene okoline Područja Kotora, pored subjekata iz stava 1 ovog člana, obezbjeĎuju nadleţni organi susjednih opština.

 

Upravljanje Područjem Kotora

Član 8

Područjem Kotora se upravlja u skladu sa Menadţment planom Kotora (u daljem tekstu: Menadţment plan).

Menadţment plan donosi, Vlada Crne Gore (u daljem tekstu: Vlada), u skladu sa zakonom.

Radi koordinacije vršenja poslova zaštite, očuvanja i upravljanja Područjem Kotora i njegovom zaštićenom okolinom Vlada obrazuje Savjet za upravljanje Područjem Kotora (u daljem tekstu: Savjet).

 

 

Sastav i imenovanje Savjeta

Član 9

Savjet ima predsjednika i osam članova.

Članovi Savjeta imenuju se i razrješavju na prijedlog:

1) organa drţavne uprave nadleţnog za poslove kulture - jedan član;

2) organa drţavne uprave nadleţnog za poslove ureĎenja prostora i zaštite ţivotne sredine – jedan član;

3) organa uprave nadleţnog za zaštitu kulturnih dobara - jedan član;

4) UNESCO - jedan član;

5) Opštine Kotor - jedan član;

6) Opštine Herceg Novi- jedan član;

7) OpštineTivat - jedan član;

8) nevladinih organizacija koje se bave zaštitom i očuvanjem Kotora - jedan član. Predsjednik Opštine Kotor je po poloţaju predsjednik Savjeta.

Mandat Savjeta traje četiri godine.

 

Nadleţnost Savjeta

Član 10

Savjet:

1) promoviše značaj univerzalnih prirodnih i kulturnih vrijednosti Područja Kotora, kao svjetske baštine;

2) koordinira izradu, reviziju i sprovoĎenje Menadţment plana;

3) inicira i prati realizaciju projekata i aktivnosti koji su predviĎeni Menadţment planom;

4) daje mišljenje na inicijative, programe, projekte i planska dokumenta koja se odnose na Područje Kotora i njegovu zaštićenu okolinu, radi njihovog usklaĎivanja sa Menadţment planom;

5) podstiče i usmjerava realizaciju aktivnosti i projekata koji doprinose unapreĎenju zaštite, očuvanja i razvoja Područja Kotora;

6) vrši monitorig stanja Područja Kotora i zahtijeva od subjekta iz člana 7 ovog zakona preduzimanje odgovarajućih mjera iz njihovih nadleţnosti;

7) priprema Godišnji izvještaj o sprovoĎenju Menadţment plana i stanju Područja Kotora;

 

 

 

Način rada

Član 11

Savjet radi na sjednicama.

Sjednice Savjeta odrţavaju se po potrebi, a najmanje jednom mjesečno. Savjet ureĎuje način rada poslovnikom.

 

Administrativno-tehnički poslovi

Član 12

Administrativno-tehničke poslove za potrebe Savjeta vrši organ lokalne uprave

Opštine Kotor nadleţan za poslove zaštite prirodne i kulturne baštine.

 

 

Naknade za rad

Član 13

Predsjednik i članovi Savjeta imaju pravo na naknadu za rad u Savjetu i naknadu troškova u vezi sa radom u Savjetu (putni troškovi, dnevnice i prenoćište), u skladu sa propisima Vlade kojima se ureĎuje naknada za rad članovima tadnih tijela, timova i drugih oblika rada i naknada troškova za sluţbena putovanja i druga primanja drţavnih sluţbenika.

Sredstva iz stava 1 ovog člana obezbjeĎuju subjekti iz člana 9 ovog zakona, na čiji je prijedlog imenovan član Savjeta, osim za člana Savjeta koji je imenovan na prijedlog UNESCO.

Sredstva za naknadu za rad u Savjetu i troškove u vezi sa radom u Savjetu članu Savjeta koji je imenovan na prijedlog UNESCO obezbjeĎuju se u budţetu Crne Gore, u okviru sredstava namijenjenih Nacionalnoj komisiji za saradnju sa UNESCO.

 

Baza podataka

Član 14

Organ lokalne uprave Opštine Kotor nadleţan za poslove zaštite prirodne i kulturne baštine vodi bazu podataka i dokumenata od značaja za zaštitu, očuvanje i razvoj Područja Kotora.

Sadrţaj i način voĎenja baze podataka iz stava 1 ovog člana propisuje organ drţavne uprave nadleţan za poslove kulture.

Organi drţavne uprave, organi lokalne uprave Opštine Kotor i susjednih opština, preduzetnici i druga pravna i fizička lica duţni su da organu lokalne uprave iz stava 1 ovog člana dostavljaju podatke i dokumenta koji su potrebni za voĎenje baze podataka.

Baza podataka iz stava 1 ovog člana koristi se za rad Savjeta, a dostupna je javnosti.

 

 

Godišnji izvještaj o sprovoĎenju Menadţment plana i stanju Područja

Član 15

Savjet je duţan da, najkasnije do 1. marta tekuće godine, dostavi Vladi Godišnji izvještaj o sprovoĎenju Menadţment plana i stanju Područja Kotora.

Izvještaj iz stava 1 ovog člana sadrţi, naročito:

1) ocjenu stanja Područja Kotora i njegove zaštićene okoline;

2) analizu dinamike i efekata sprovoĎenja Menadţment plana;

3) sprovedene aktivnosti na očuvanju, odrţavanju i monitoringu prirodnih, kulturnih i drugih vrijednosti i segmenata ţivotne sredine na Području Kotora i u njegovoj zaštićenoj okolini;

4) analizu i ocjenu uslova za ostvarivanje ciljeva zaštite, očuvanja i upravljanja

Područjem Kotora i njegove zaštićene okoline;

5) sprovedene mjere zaštite, očuvanja i korišćenja Područja Kotora i načine njihovog sprovoĎenja;

6) sprovedene aktivnosti na odrţivom korišćenju prirodnih i kulturnih resursa, razvoju i ureĎenju prostora Kotora i njegove zaštićene okoline;

7) sprovedene aktivnosti na promociji i valorizaciji Područja Kotora;

8) sprovedene oblike saradnje i partnerstva javnog sektora sa lokalnim stanovništvom, vlasnicima, drţaocima i korisnicima nepokretnosti na Području Kotora i njegovoj zaštićenoj okolini;

9) sprovedene oblike saradnje i partnerstva subjekata zaštite sa drugim drţavama i meĎunarodnim organizacijama;

10) podatke o realizovanim finansijskim sredstvima i način njihovog obezbjeĎivanja.

 

Integralna zaštita

 

Član 16

Radi integralne zaštite Područja Kotora, u skladu sa zakonom, donose se:

1) Menadţment plan;

2) Prostorno urbanistički plan;

3) Urbanistički projekti za urbane cjeline Stari grad Kotor, Perast i Gabela u Risnu;

4) Studije zaštite kulturnih dobara;

5) Studije zaštite prirodnih dobara.

 

Korektivne i sanacione mjere zaštite

Član 17

Pravno lice, preduzetnik i fizičko lice koje izvoĎenjem radova i drugih aktivnosti devastira kulturni i prirodni pejzaţ Područja Kotora duţno je da sprovede korektivne i sanacione mjere koje, radi regeneracije pejzaţa, u okviru svojih nadleţnosti, utvrde subjekti zaštite iz člana 7 ovog zakona.

Savjet je duţan da vrši monitoring sprovoĎenja korektivnih i sanacionih mjera iz stava 1 ovog člana.

Izvještaj o sprovoĎenju korektivnih i sanacionih mjera je sastavni dio izvještaja iz člana 15 ovog zakona.

 

Mjere očuvanja

Član 18

U okviru Područja Kotora i njegove zaštićene okoline ne mogu se sprovoditi aktivnosti i radnje kojima se prouzrokuje trajno narušavanje biološke, hidrološke, klimatske, pedološke i predjelne raznovrsnosti.

U kulturno-istorijskim cjelinama urbanih naselja Stari grad Kotor, Perast i Gabela u Risnu ne mogu se graditi novi objekti.

Planska dokumenta kojima se planira izgradnja infrastukturnih i graĎevinskih objekata površine preko 3000 m², kao i izvoĎenje aktivnosti na Području Kotora i njegovoj zaštićenoj okolini kojima se izazivaju bitne promjene u prostoru mora da sadrţe studiju vizuelnog uticaja na kulturne i prirodne vrijednosti.

U okviru Područja Kotora ne moţe se mijenjati postojeća linija i vršizi nasipanaje morske obale, osim radi njene rehabilitacije i revitalizacije, u skladu sa zakonom.

 

III FINANSIRANJE ZAŠTITE PODRUČJA KOTORA

 

Izvori sredstava

Član 19

Sredstva za zaštitu i očuvanje Područja Kotora obezbjeĎuju se iz:

1) budţeta Crne Gore;

2) budţeta Opštine Kotor;

3) meĎunarodnih i domaćih kredita i pomoći;

4) donacija;

5) programa i fondova Evropske Unije, Ujedinjenih nacija i meĎunarodnih organizacija;

6) naknade za ekonomsko iskorišćavanje kulturnih dobara;

7) drugih izvora, u skladu sa zakonom.

 

Naknada za ekonomsko iskorišćavanje kulturnih dobara

Član 20

Skupština opštine Kotor moţe propisati obavezu da pravna i fizička lica plaćaju naknadu za ekonomsko iskorišćavanje kulturnih dobara na Području Kotora (u daljem tekstu: naknada) za:

1) obavljanje privredne ili komercijalne djelatnosti u objektu i/ ili na otvorenom prostoru;

2) korišćenje snimaka Područja Kotora ili pojedinih njegovih djelova u reklamne i komercijalne svrhe (film, spot, plakat, bilbord, kalendar, prospekt itd.) i izradu komercijalne kopije Područja Kotora ili pojedinih njegovih djelova (suvenir, razglednica, fotografija, značka, naljepnica, odjevni predmet, publikacije ili drugog predmeta namijenjenog prodaji.

Bliţe kriterijume i način utvrĎivanja i naplate naknade iz stava 1 ovog člana propisuje Skupština Opštine Kotor.

Naknada iz stava 1 ovog člana plaća se u korist budţeta Opštine Kotor.

Kontrolu obračuna i plaćanja naknade iz stava 1 ovog člana vrši poreski organ Opštine Kotor.

 

Korišćenje sredstava od naknade

Član 21

Sredstva od naknade iz člana 20 ovog zakona koriste se u skladu sa Programom zaštite i očuvanja Područja Kotora.

Program iz stava 1 ovog člana donosi Skupština Opštine Kotor na predlog nadleţnog organa lokalne uprave, a mora biti usaglašen sa Programom zaštite i očuvanja kulturnih dobara, koji donosi Vlada u skladu sa zakonom kojim se ureĎuju kulturna dobra.

 

IV NADZOR

 

Inspekcijski nadzor

Član 22

Inspekcijski nadzor nad primjenom ovog zakona vrše, u okviru svojih nadleţnosti, organi drţavne uprave iz oblasti zaštite kulturnih dobara, ureĎenja prostora i zaštite ţivotne sredine.

 

V KAZNENE ODREDBE

 

Prekršaji

Član 23

Novčanom kaznom u iznosu od 500 do 20.000 eura kazniće se za prekršaj pravno lice ako:

- ne dostavi organu lokalne uprave podatke i dokumenta koji su potrebni za voĎenje baze podataka (član 14 stav 3).

Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu, odgovorno lice u organu drţavne uprave i lokalne uprave novčanom kaznom u iznosu od 200 eura do 2.000 eura.

Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom u iznosu od 150 eura do 6.000 eura.

 

Član 24

Novčanom kaznom u iznosu od 500 do 20.000 eura kazniće se za prekršaj pravno lice ako:

- ne izvrši korektivne i sanacione mjere koje utvrde nadleţni subjekti (član 17 stav 1).

 

Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se odgovorno lice u pravnom licu i fizičko lice novčanom kaznom u iznosu od 200 eura do 2.000 eura.

Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom u iznosu od 150 eura do 6.000 eura eura.

 

VI PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

 

Rok za utvrĎivanje granica

Član 25

Granice zaštićene okoline Područja Kotora utvrdiće se se u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

 

Obrazovanje Savjeta

Član 26

Savjet će se obrazovati u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona.

 

Rok za podzakonski akt

Član 27

Podzakonski akt iz člana 14 ovog zakona donijeće se u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona.

 

Prestanak ranijeg zakona

Član 28

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da vaţi Zakon o obnovi spomeničkog područja Kotora (»Sl. list RCG«, broj 47/91).

 

Stupanje na snagu

Član 29

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u »Sluţbenom listu Crne Gore«.

 

OBRAZLOŢENJE I

 

Ustavni osnov za donošenje zakona

Ustavni osnov za donošenje Zakona o zaštiti prirodnog i kulturno – istorijskog područja Kotora sadrţan je u članu 16 tačka 5 Ustava Crne Gore, kojim je propisano da se zakonom, u skladu sa Ustavom, ureĎuju druga pitanja od interesa za Crnu Goru.

 

II Razlozi za donošenje zakona

 

Područje Kotora je, zbog svojih izuzetnih univerzalnih prirodnih i kulturnih vrijednosti, 1979. godine upisano na Listu svjetske baštine UNESCO, a zbog posljedica katastrofalnog zemljotresa iste godine upisano je i na Listu svjetske baštine u opasnosti.

Radi posebne brige o području Kotora, 1991. godine donesen je Zakon o obnovi spomeničkog područja Kotora (»Sl. list RCG« broj 47/91), kojim su utvrĎene njegove granice, reţim i mjere zaštite i očuvanja.

Dugotrajnim i kontinuiranim aktivnostma na obnovi područja Kotora značajno su sanirane posljedice katastrofalnog zemljotresa, što je uslovilo da se ovo kulturno i prirodno dobro 2003. godine skine sa Liste svjetske baštine u opasnosti.

Zakon o obnovi spomeničkog područja Kotora umnogome je doprinio očuvanju kulturnih vrijednosti Kotora. MeĎutim, nakon novog Ustava i novih zakona kojima je ureĎena zaštita kulturnih dobara, zaštita prirode i ţivotne sredine, ureĎenje prostora i izgradnja graĎevinskih objekata, ovaj zakon je normativno prevaziĎen i faktički neprimjenjiv iz sljedećih razloga:

Tekst Zakona o obnovi spomeničkog područja Kotora terminološki odudara od Ustava, Zakona o zaštiti kulturnih dobara i Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata.

Naime, Ustav ne koristi pojmove „ posebna društvena briga, posebna društvna zaštita i posebni društveni interes“, koji su sadrţani u čl. 1,3 i 4 Zakona, već pojmove „ opšti interes, javni interes, duţnost odnosno obaveza drţave“.

U Zakonu o zaštiti kulturnih dobara potpuno su izostavljeni termini „spomenik, spomenički i sl“, jer je ova terminologija napuštena u pojedinim relevantnim meĎunarodnim propisima, sa tendencijom da se to uradi i u ostalim propisima o kulturnoj baštini prilikom njihovih izmjena i dopuna ili donošenja novih. Ova činjenica je veoma bitno iz razloga što u nazivu vaţećeg Zakona imamo termin „spomeničko područje“, čime je predmetna problematika neadekvatno i nepotpuno tretirana u odnosu na stvarne potrebe u postojećim uslovima.

TakoĎe, usmjerenje predmeta regulative isključivo na „obnovu“ spomeničkog područja Kotora otvara suštinski problem u pogledu donošenja i realizacije razvojnih planova. Naime, ako bi se dosljedno drţali značenja termina „obnova“ i suštinskog kapaciteta ove mjere zaštite, na način kako je to odreĎeno članom 2 vaţećeg Zakona, na

čitavom području Kotora ne bi se mogao graditi ni jedan novi infrastrukturni i arhitektonski objekat, jer obnova po prirodi stvari poznje samo postojeće i ranije stanje.

U uvodnoj odredbi Zakona se konstatuje da je područje Kotora upisano na Listu svjetske baštine i Listu svjetske baštine u opasnosti. MeĎutim, kao što je već rečeno, područje Kotora je skinuto sa Liste svjetske baštine u opasnosti, što znači da umjesto mjera za otklanjanje posljedica zbog kojih je područje Kotora bilo prepoznao kao kulturno dobro u opasnosti, treba propisati mjere zaštite za predupreĎenje potencijalnih rizika koji bi mogli ponovo ovaj dio svjetske baštine dovesti u stanje opasnosti.

Opis granica spomeničkog područja Kotora nije precizno definisan i topografski odreĎen, što stvara probleme u pogledu njegove identifikacije i praktične primjene. Pored toga, vaţeći zakon ne sadrţi rješenja u pogledu odreĎivanja zaštićene okoline, odnosno takozvane bafter zone, što je jedan od ključnih zahtjeva UNESCO-a.

Odredbe Zakona o obnovi spomeničkog područja Kotora koje se odnose na urbanističke programe i planove nijesu u skladu sa vaţećim Zakonom o planiranju prostora i izgradnji objekata. U tom pogledu, sa aspekta zaštite, posebni značaj je imala odrednica o izradi Studije zaštite graditeljskog nasljeĎa. MeĎutim, ako se ima u vidu da je Zakonom o zaštiti kulturnih dobara propisana obaveza izrade i donošenja Studije zaštite kulturnih dobara koja se nalaze u obuhvatu plana, kao i Menadţment plana za kulturno- istorijske cjeline, onda je jasno da je ova mjera nedostatna u odnosu na propisani sistem integralne zaštite kulturnih dobara. Uz to vaţeći zakon ne sadrţi bilo kakvo odreĎenje prema prirodnim vrijednostima područja Kotora, što nije u skladu sa njegovim statusom svjetske prirodne i kulturne baštine. A upravo simbioza izuzetnih univerzalnih prirodnih i kulturnih vrijednosti područja Kotora, kao sastavnog dijela svjetske baštine, predstavlja specifičnost koju nije bilo moguće u potpunosti prepoznati i podvesti pod opšti reţim zaštite prirode i kulturnih dobara, odnosno zbog kojih je neophodno posebnim zakonom definisati novi koncept zaštite područja Kotora, u skladu sa standardima zaštite svjetske baštine.

 

III Usaglašenost sa evropskim zakonodavstvom i potvrĎenim meĎunarodnimkonvencijama

 

Ne postoje propisi Evropske unije koji se neposredno odnose na posebnu zaštitu područja Kotora. MeĎutim, za regulativu ovog zakona su od izuzetnog značaja su sljedeći propisi UNESCO-a:

 

Konvencija o zaštiti svjetske kulturne i prirodne baštine (Pariz, 16. novembar 1972) kojom je propisana obaveza drţava članica da:

- utvrde i razgraniče kulturna i prirodna dobra koja čine segment svjetske kulturne baštine (član 3),

- usvoje opštu politiku usmjerenu na to da se kulturnoj i prirodnoj baštini da odreĎena funkcija u ţivotu zajednice i da se zaštita baštine integriše u programe opšteg planiranja (član 5 tačka a) ),

- na svojoj teritoriji formiraju jednu ili više sluţbi za zaštitu, konzervaciju i popularizaciju kulturne i prirodne baštine koja će imati na raspolaganju odgovarajuće osoblje i sredstva za izvršenje postavljenih zadataka (član 5 tačka b),

- priznaju da baština predstavlja i svjetsku baštinu na čijoj zaštiti treba da saraĎuje cijela meĎunarodna zajednica (član 6 tačka 1).

 

Preporuka o zaštiti ljepota i karaktera pejzaža i predjela (Pariz, 11. decembar 1962) kojom je konstatovano da:

- se pod zaštitom ljepote i karaktera pejzaţa i očuvanja predjela podrazumijeva, ukoliko je to moguće, regeneracija izgleda pejzaţa i predjela prirodnih, ruralnih i urbanih cjelina, nastalih prirodnim i ljudskim djelovanjem (glava I tačka 1),

- su prirodni i gradski pejzaţi i predjeli uglavnom najviše ugroţeni od graĎevinskih radova i špekulacije zamljištima (glava I tačka 5),

- zaštita pejzaţa i predjela mora biti osigurana primjenom: opšteg nadzora od strane odgovarajućih vlasti, uključivanjem ovih pitanja u urbanističke planove i planove upravljanja i ureĎivanja, u svim oblicima (glava III tačka 12).

 

Preporuka o zaštiti spomenika kulture ugroženih izvođenjem javnih i privatnih radova Pariz, 19. novembar 1968), kojim je predviĎeno da:

- preventivne i korektivne mjere moraju da imaju za cilj zaštitu i spašavanje spomenika kulture ugroţenih izvoĎenjem javnih i privatnih radova (glava II tačka 8),

- drţavne i lokalne vlasti zaduţene za zaštitu spomenika kulture moraju raspolagati dovoljnim budţetom da bi mogle obezbijediti zaštitu ili spasavanje spomenika kulture ugroţenih izvoĎenjem javnih i privatnih radova (glava II tačka 15 a) ).

 

 

Preporuka o zaštiti na nacionalnom planu kulturnog i prirodnog nasljeđa (Pariz, 16. novembar 1972), kojom je predviĎeno da:

- kulturno i prirodno nasljeĎe predstavlja bogatstvo čija zaštita, očuvanje i popularisanje nameće drţavama na čijoj se teritoriji nalaze odgovornosti kako pred njihovim graĎanima tako i pred cijelom meĎunarodnom zajednicom i da drţave članice treba da preduzimaju neophodne mjere za ispunjenje tih obaveza (glava III tačka 4),

- kulturno i prirodno nasljeĎe treba smatrati cjelinom koja sadrţi ne samo reprezentativna djela velike vrijednosti, već i skromne elemente koji su tokom vremena dobili odreĎenu vrijednost kao kulturno i prirodno dobro (glava III tačka 5),

- drţave članice treba da osnuju na svojoj teritoriji, vodeći računa o svojim specifičnim uslovima, jednu ili više specijalizovanih javnih sluţbi, ukoliko one još ne postoje, ţaduţenih za efikasno izvršavanje niţe navedenih zadataka...( glava IV tačka 13),

- centralni i lokalni organi vlasti treba, u granicama mogućnosti, da predviĎaju u svojim budţetima izvjestan procenat sredstava, srazmjeran značaju zaštićenih dobara iz njihovog kulturnog i prirodnog nasljeĎa, za odrţavanje, očuvanje i popularisanje onih dobara čiji se oni vlasnici i za finansiranje radova na tim dobrima koje sprovode javni ili privatni vlasnici (glava V tačka 49).

 

IV Objašnjenje osnovnih pravnih instituta

 

Naziv i predmet regulative Zakona o zaštiti prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora odreĎen je u skladu sa nazivom pod kojim je područje Kotora upisano na Listu svjetske baštine UNESCO, čime je otklonjen nesklad izmeĎu meĎunarodnog tretmana područja Kotora i njegovog reţima zaštite na nacionalnom nivou. NavoĎenjem da je područje Kotora prirodno i kulturno-istorijsko dobro svjetske baštine, iskazana je njegova specifičnost koja zahtijeva jedinstven tretman i povezivanje aktivnosti svih subjekata koji se bave njegovom zaštitom, sa različitih aspekata.

Područje Kotora je odreĎeno navoĎenjem naselja koja obuhvata, topografskim opisom njegovih granica i nabrajanjem katastarskih opština koje ga čine, sa ukupnom površinom obuhvata i površinama pojedinih sastavnih djelova. Granice područja Kotora odreĎene su u skladu sa smjernicama UNESCO, a radi otklanjanja problema prilikom neposredne primjene zakona.

Standard UNESCO je da se područjima svjetske baštine odredi zaštitna, odnosno bafter zona, kao garant od proteţiranja uticaja nepovoljnih zbivanja u okolini. Potreba da se ovo pitane uredi zakonom jasno je iskazana prilikom izrade Menadţment plana Kotora, s tim što imajući u vidu da nije praksa da se prirodnim dobrima odreĎuje zaštićena okolina predloţeno je da se ona za područje Kotora, kao prirodno i kulturno dobro, odredi na način koji je propisan za kulturna dobra.

Posebna zaštita područja Kotora uspostavlja se radi očuvanja njegove izuzetne univerzalne vrijednosti, kao dijela svjetske prirodne i kulturne baštine, trajnog očuvanja autentičnih prirodnih, istorijskih, urbanističko-arhitektonskih, ambijentalnih, umjetničkih, estetskih i pejzaţnih vrijednosti, obezbjeĎivanja uslova za odrţivi razvoj i korišćenje, prezentacije i stručne i naučne valorizacije. Svaki od navedenih ciljeva ima suštinski značaj za definisanje reţima i mjera zaštite koje treba sprovesti prije ili prilikom preduzimanja bilo kakvih radnji i aktivnosti kojim se mogu ugroziti zaštićene vrijednosti ovog specifičnog prostora ili pojedinih njegovih djelova.

Subjekti zaštite područja Kotora su organi drţavne uprave, organi lokalne uprave, javne sluţbe i drugi subjekti čiji je osnivač drţava ili opština Kotor, koji su po bilo kojem osnovu nadleţni za primjenu zakona i drugih propisa koji se na njega odnose. Pored toga, potreba da se odredi zaštitna okolina područja Kotora, koja će neminovno obuhvatati djelove susjednih opština, u subjekte zaštite uključuje i nadleţne organe tih opština.

Činjenica da se veliki broj drţavnih i lokalnih organa i drugih subjekata zaštitom područja Kotora bavi parcijalno, sa različitih aspekata, nameće potrebu da se uspostavi i posebno tijelo koje će se područjem Kotora baviti cjelovito i u tom smislu objedinjavati i usmjeravati aktivnosti svih ostalih subjekata zaštite.

Standard UNESCO je da se za područja i urbane cjeline koje imaju status svjetske baštine donese menadţment plan i osnuje posebno tijelo koje će njime upravljati. Za nove upise na Listu svjetske baštine ispunjenost ovih standarda potrebna je u fazi nominacije, a za već upisana dobra u fazi monitoringa stanja zaštite i očuvanosti.

Obaveza izrade Menadţment plana Područja Kotora proizilazi iz Zakona o zaštiti kulturnih dobara, dok je ovim zakonom dodatno definisana uloga ovog strateškog dokumenta u fukciji upravljanja Područjem i zaštitarske osnove za izradu i sprovoĎenje planskih dokumenata.

Nacrtom zakona predviĎeno je da Vlada Crne Gore obrazuje posebno tijelo- Savjet za koordinaciju poslova zaštite, očuvanja i upravljanja Područjem Kotora, sa precizno definisanim nadleţnostima, čime je ispunjen standard UNESCO u pogledu upravljanja područjem koje ima status svjetske baštine. Kvalitet ovog rješenja ogleda se u tome što se članovi Savjeta imenuju na prijedlog nadleţnih ministarstava, organa uprave, UNESCO, Opštine Kotor i susjednih opština i nevladinog sektora, čime ne obezbijeĎeno kontinuirano praćenje stanja i usklaĎivanje raznovrsnih nadleţnosti, obaveza i interesa u pogledu zaštite, očuvanja i odrţivog razvoja Područja Kotora i njegove zaštićene okoline. U tom pogledu posebno je bitno da se Savjet neposredno bavi implementacijom Menadţment plana Područja Kotora, kao strateškog dokumenta za njegovo dugogodišnje upravljanje, zaštitu, valorizaciju i odrţivo korišćenje i da koordinira aktivnosti subjekata zaštite i upravljanja, radi usaglašavanja različitih parcijalnih i često isključivih interesa, koji mogu biti prepreka za ostvarivanje projektovanog sistema zaštite, kao i za ekonomski razvoj Područja.

Jedna od veoma značajnih aktivnosti organa lokalne uprave Opštine Kotor treba da bude uspostavljanje baze podataka relevantnih za zaštitu područja Kotora. Iz tog razloga predviĎeno je da će organ drţavne uprave nadleţan za poslove kulture propisati sadrţaj i način voĎenja ove baze podataka i utvrĎena obaveza svih drţavnih i lokalnih organa i drugih subjekata da nadleţnom organu lokalne uprave dostavljaju podatke i dokumenta koji su potrebni za voĎenje baze podataka.

Posebne mjere zaštite područja Kotora koncipirane su kroz obavezu donošenja dokumenata kojima se obezbjeĎuje njegova integralna zaštita, utvrĎivanje korektivnih, sanacionih i drugih mjera koje su neophodne da bi se obezbijedio utvrĎeni reţim zaštite i omogućile odreĎene promjene u prostoru koje su u interesu razvoja područja Kotora.

MeĎu mjerama integralne zaštite poseban značaj ima obaveza izrade Studije vizuelnog uticaja, kao sastavnog dijela planske dokumentacije za izgradnju infrastukturnih i graĎevinskih objekata površine preko 3000 m², kao i za izvoĎenje drugih aktivnosti na području Kotora i njegove zaštićene okoline kojima se izazivaju bitne promjene u prostoru.

Izgradnja odreĎenih, prvenstveno infrastrukturnih objekata neminovno izaziva bitne promjene u prostoru, odnosno devastaciju pejzaţa područja Kotora. To znači da se po opštem reţimu zaštite kulturnih dobara na području Kotora ne bi mogla dozvoliti ni jedna takva aktivnost. MeĎutim, uvaţavajući razvojne potrebe i potrebe osavremenjevanja putne i druge infrastrukture, predviĎeno je da se takve aktivnosti mogu sprovoditi uz preduzimanje odgovarajućih korektivnih i sanacionih mjera, kojima će se odmah ublaţiti, a vremenom nadomjestiti oštećenja pejzaţa. Prijedlog zakona ne razraĎuje bliţu sadrţinu ovih mjera, već daje pravo nadleţnim subjektima zaštite da to urade u svakom konkretnom slučaju, zavisno od vrste i obima narušavanja pejzaţa.

Pretjerana urbanizacija je izuzetan rizik za svako zaštićeno područje, a posebno za urbane cjeline. Iz tog razloga je decidno propisano da se u Starom gradu Kotoru, Perastu i Gabeli u Risnu ne mogu graditi novi objekti.

Poseban segment zaštite područja Kotora je linija morske obale, zbog čega je propisano da se ona ne moţe mijenjati, osim radi rehabilitacije i revitalizacije, u skladu sa zakonom.

Ostvarivanje propisanog reţima i mjera zaštite područja Kotora podrazumijeva obezbjeĎivanje sredstava iz raznih izvora. MeĎutim, u tom pogledu je posebno značajno postojanje posebnih, odnosno namjenskih izvora sredstava. Budući da je cijelo područje Kotora pod posebnim reţimom zaštite, drţava Crna Gora i opština Kotor umaju zakonsku obavezu da obezbjeĎuju znatna sredstva za finansiranje sprovoĎenja zahtjevnih mjera njegove zaštite i očuvanja. Iz tog razloga Nacrtom zakona data je mogućnost Skupštini opštine Kotor da, u okviru zadatih limita, propiše obavezu plaćanja naknade za ekonomsko iskorišćavanje područja Kotora, kao kulturnog dobra, ili pojedinih njegovih djelova. Ova sredstva su strogo namjenskog karaktera i mogu se koristiti isključivo po posebnom programu, koji treba da donese Skupština opštine Kotor, u skladu sa Godišnjim programom zaštite i očuvanja kulturnih dobara koji donesi Vlada.

Opština Kotor je i do sada po vaţećem zakonu, imala mogućnost propisivanja odreĎenih naknada za korišćenje kulturnih dobara na svom području, tako da se Nacrtom zakona ova mogućnost samo dodatno precizira.

 

Za povredu odreĎenih odredbi ovog zakona predviĎena je prekršajna odgovornost. Iznosi predviĎenih novčanih kazni odreĎeni su u skladu sa novim Zakonom o prekršajima.

Prelaznim odredbama utvrĎen je rok za donošenje podzakonskog akata za voĎenje baze podataka o Području Kotora i rok za osnivanje Savjeta za upravljanje područjem Kotora. Završnim odredbama ureĎena su pitanja prestanka vaţenja ranijeg zakona i stupanja na snagu ovog zakona.

 

V Sredstva potrebna za sprovoĎenje zakona

 

Za sprovoĎenje ovog zakona nijesu potrebna dodatna sredstva iz Budţeta Crne.

Trascina file per caricare