Print Friendly, PDF & Email

O JAVNOM INFORMISANjU
(ZAKON, Objavljen u "Sl. listu RCG", br. 4/98, 41/02)

 

I. OSNOVNE ODREDBE

 

Član 1
Radi obezbjeđenja ustavom zagarantovane slobode misli i javnog izražavanja mišljenja, slobode štampe i drugih vidova javnog informisanja i prava građana na objektivno i pravovremeno obavještavanje o svim događajima i pitanjima od interesa za njihov život i rad, Republika Crna Gora (u daljem tekstu: Republika) obezbjeđuje i jamči slobodu javnog informisanja.
Sloboda javnog informisanja garantuje se na nivou standarda koji su sadržani u međunarodnim dokumentima o ljudskim pravima i slobodama (OUN, OEBS, Savjet Evrope, EU).
Ovaj zakon i podzakonska akta donijeta na osnovu njega treba tumačiti u skladu sa principima Evropske konvencije o ljudskim pravima i uz korišćenje prakse precedentnog prava Evropskog suda i Evropske komisije za ljudska prava.

 

Član 2
Sloboda javnog informisanja obuhvata slobodu izražavanja različitog mišljenja; slobodu istraživanja, prikupljanja, širenja, objavljivanja i primanja informacija; slobodu nesmetanog pristupa svim izvorima informacija i slobodu osnivanja preduzeća, ustanova i agencija koje obavljaju informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost, u svim oblicima svojine.

 

Član 3
Javno informisanje obavlja se posredstvom javnih glasila.
Pod javnim glasilom podrazumijevaju se štampa, radio i televizijske stanice, informativne agencije i druga javna glasila.
Pod štampom se podrazumijevaju novine, časopisi, revije i druge periodične i neperiodične publikacije.
Radio i televizijske stanice su javna glasila čiji osnivači, u okviru svoje osnovne djelatnosti, proizvode i emituju radio i televizijski program.
Informativne agencije su javna glasila čiji osnivači, u okviru svoje osnovne djelatnosti, prikupljaju, obrađuju i distribuiraju informacije korisnicima po tržišnim uslovima.
Druga javna glasila su štampani, audiovizuelni i ostali oblici proizvedenih i distribuiranih informacija namijenjenih javnosti, na način koji je tipičan za javna glasila.

 

Član 4
Zabranjena je cenzura štampe i svih drugih vidova javnog informisanja.
Niko nema pravo da nezakonito ograniči slobodu javnog informisanja, rad javnog glasila i njegovih predstavnika ili da prinudom utiče na njihov rad.
O povredi slobode javnog informisanja odlučuje sud, po hitnom postupku.
Monopol u javnom informisanju nije dozvoljen.
Zaštita od monopola obezbjeđuje se posebnim zakonom.

 

Član 5
Sva fizička i pravna lica imaju pravo da, pod jednakim uslovima, učestvuju u javnom informisanju.
Strana pravna i fizička lica, pod jednakim uslovima, učestvuju u javnom informisanju saglasno odredbama ovog zakona.
Republika je dužna da podstiče i pomaže raznovrsnost svih vidova javnog informisanja, višestranost ideja i misli u javnom informisanju i primjenu savremenih tehnologija koje omogućavaju neposrednu komunikaciju sa izvorima informacija kod nas i u svijetu.

 

Član 6
Javna glasila su dužna da obavljaju tačne, objektivne, blagovremene i potpune informacije o svim događajima i pojavama, poštujući novinarsku etiku i profesionalni kodeks.
Javna glasila su dužna poštovati privatnost i dostojanstvo građana.
Tajnost pisma i drugih sredstava ličnog komuniciranja građana je nepovrediva i ne može se zloupotrijebiti u javnom informisanju.

 

Član 7
Zabranjeno je objavljivati informacije prikupljene na nezakonit način (prislušnim uređajima, skrivenim kamerama i mikrofonima, iz tajnih dosijea zaštitno-obavještajnih službi, krađom i drugim vrstama zloupotrebe).
Javno glasilo ne može objavljivati ili reprodukovati informacije kojima se reklamiraju: oružje, uživanje opojnih droga, duvana, alkohola i ljekova bez medicinskog nadzora.
Javna glasila u Republici moraju štititi integritet maloljetnih lica.
Javna glasila ne mogu intervjuisati ili fotografisati maloljetna lica, po pitanjima koja se tiču njihovog ličnog dobra, u odsutnosti ili bez pristanka roditelja ili drugog pravnog ili fizičkog lica odgovornog za djecu.
Javna glasila ne smiju objavljivati identitet maloljetnih lica ispod 16 godina starosti umiješanih u krivična djela, bilo kao žrtve ili kao optuženi.
Maloljetna lica ispod 18 godina starosti ne smiju se politički intervjuisati.

 

Član 8
Informacije kojima raspolažu organi zakonodavne, izvršne i sudske vlasti, organi jedinica lokalne samouprave, preduzeća i ustanove kojima su povjerena javna ovlašćenja dostupne su novinarima, pod jednakim uslovima u skladu sa propisima o radu tih organa i otvorenošću izvora informacija.
Ovlašćeno lice, u organu iz stava 1 ovog člana, dužno je, na zahtjev novinara, dati informacije iz djelokruga rada tog organa, osim ako su zakonom te informacije utvrđene kao tajna.
Posebni zakon kojim se pojedine informacije i podaci utvrđuju kao tajna mora biti u skladu sa standardima sadržanim u međunarodnim dokumentima o ljudskim pravima i slobodama.
Ovlašćeno lice odgovorno je za tačnost, potpunost i pravovremenost datih informacija.

 

Član 9
Republika obezbeđuje sredstva za ostvarivanje prava građana na javno informisanje, zajamčenih ustavom i zakonom, bez ikakve diskriminacije po osnovu programskih sadržaja.
Rad javnih glasila se finansira iz sredstava osnivača, sredstava koje javno glasilo ostvari tržišnim poslovanjem i sredstvima koja se obezbjeđuju iz drugih izvora, u skladu sa zakonom.
Republika obezbjeđuje i materijalno pomaže javno informisanje na jezicima i pismima nacionalnih i etničkih grupa.
Republika obezbjeđuje i materijalno pomaže javno informisanje na albanskom jeziku.
Republika obezbjeđuje sredstva za informisanje lica oštećenog sluha i vida.
Republika materijalno pomaže asocijacije čiji su članovi javna glasila, bez obzira na oblik svojine, a po osnovu programa rada asocijacije.
Obim finansijskih sredstava iz ovog člana i način njihovog korišćenja utvrđuju se budžetom Republike.

 

Član 10
Inostrana informativna djelatnost u Republici uređuje se posebnim zakonom.

 

II. OSNIVANjE, UPRAVLjANjE, UREĐIVANjE, FINANSIRANjE, IZDAVANjE I PRESTANAK JAVNIH GLASILA

 

1. Osnivanje javnih glasila

 

Član 11
Javno glasilo mogu osnovati pravno ili fizičko lice, u svim oblicima svojine.
Strano pravno i fizičko lice može biti osnivač javnog glasila u Republici.

 

Član 12
Republika ili jedinice lokalne samouprave osnivaju pravna lica koja obavljaju informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost i javna glasila, kada je vršenje njihove djelatnosti nužan uslov za ostvarivanje ustavom i zakonom zajamčenih prava građana na javno obavještavanje.
Akt o osnivanju pravnog lica i javnog glasila čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave donosi nadležna skupština, u skladu sa zakonom.

 

Član 13
Aktom o osnivanju pravnom licu, koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost, a čiji je osnivač Republika ili jedinica lokalne samouprave, mogu biti povjerena određena javna ovlašćenja i posebna ovlašćenja osnivača u odnosu na unutrašnju organizaciju, način rada, izvršenje obaveza radi kojih se osniva pravno lice, statusne promjene i dr., kada je to neophodno radi ostvarivanja javnog interesa.
Republika može u pravnom licu iz stava 1 ovog člana preduzimati mjere zaštite javnog interesa, saglasno posebnom zakonu.

 

Član 14
Javno glasilo osniva se slobodno, bez odobrenja, uz upis kod republičkog organa uprave nadležnog za poslove javnog informisanja (u daljem tekstu: nadležni republički organ uprave).
Radio ili televizijska stanica osniva se na osnovu odobrenja organa uprave iz stava 1 ovog člana koje se odnosi na posebne tehničke uslove u pogledu korišćenja frekvencija i ispunjenje minimalnih tehničkih uslova za emitovanje radio ili televizijskog programa.

 

Član 15
Javna glasila osnivaju ustanove, preduzeća ili agencije registrovane u sudskom registru za novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost.
Fizička lica, političke stranke, udruženja građana, vjerske, obrazovne, kulturne, sportske, zdravstvene i druge organizacije i udruženja mogu osnivati javna glasila iz domena štampe, bez osnivanja i registracije preduzeća ili ustanove.

 

Član 16
Javno glasilo osniva se aktom o osnivanju, u skladu sa zakonom.
Akt o osnivanju javnog glasila sadrži:
1) naziv javnog glasila;
2) prebivalište, odnosno sjedište osnivača i izdavača javnog glasila;
3) osnove programske orjentacije javnog glasila;
4) izvor i način finansiranja javnog glasila;
5) prava i obaveze osnivača prema javnom glasilu;
6) način upravljanja javnim glasilom (organi, njihov sastav, način izbora i nadležnosti);
7) ime lica koje vrši funkciju glavnog i odgovornog urednika;
8) ime lica koje je ovlašćeno za podnošenje prijave za upis u evidenciju javnih glasila.

 

Član 17
Osnivač javnog glasila je dužan da, prije početka rada javnog glasila, podnese nadležnom republičkom organu uprave prijavu za upis javnog glasila u evidenciju javnih glasila.
Prijavu za upis u evidenciju javnih glasila podnosi ovlašćeno lice, uz dokumentaciju propisanu zakonom.
Postupak prijavljivanja i način vođenja evidencije javnih glasila propisuje nadležni republički organ uprave.

 

Član 18
Nadležni republički organ uprave dužan je da izvrši upis javnog glasila u evidenciju javnih glasila ukoliko su ispunjeni uslovi predviđeni ovim zakonom i da o tome obavijesti osnivača, u roku od 15 dana od dana prijema prijave.
Ako organ uprave iz stava 1 ovog člana ne obavijesti osnivača, u roku od 15 dana od dana prijema prijave, smatraće se da je to javno glasilo evidentirano.

 

Član 19
1. Osnivač, odnosno izdavač javnog glasila dužan je da o svakoj promjeni podataka iz akta o evidentiranju i o prestanku rada javnog glasila, radi evidentiranja, pismeno obavijesti nadležni republički organ uprave, u roku od 15 dana od dana nastale promjene.

2. Upravljanje pravnim licem koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radiodifuznu djelatnost

 

Član 20
Zakonom, aktom o osnivanju i opštim aktom uređuje se način upravljanja pravnim licem koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost.
Upravnom licu iz stava 1 ovog člana, a čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave, obrazuju se sljedeći organi upravljanja: upravni odbor, nadzorni odbor i direktor.
Nadležnost, ovlašćenja, sastav i način rada i odlučivanja organa upravljanja pravnog lica iz stava 2 ovog člana uređuju se zakonom, aktom o osnivanju i opštim aktom pravnog lica.
Predstavnici zaposlenih u pravnom licu iz stava 2 ovog člana učestvuju u upravljanju, na način i pod uslovima utvrđenim zakonom i aktom o osnivanju.

 

Član 21
Upravni odbor pravnog lica koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost, a čiji je osnivač Republika ili jedinica lokalne samouprave, imenuje nadležna skupština, na predlog Vlade Republike Crne Gore, odnosno nadležnog organa jedinice lokalne samouprave.
Upravni odbor pravnog lica ima najmanje pet, a najviše jedanaest članova i imenuje se na period od četiri godine.

 

Član 22
Nadzorni odbor pravnog lica koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost, a čiji je osnivač Republika ili jedinica lokalne samouprave, imenuje nadležna skupština, na predlog Vlade Republike Crne Gore, odnosno nadležnog organa jedinice lokalne samouprave, na period od četiri godine.
Nadzorni odbor vrši poslove kontrole zakonitosti rada poslovodstva preduzeća.
Nadzorni odbor je dužan da na zahtjev osnivača podnese izvještaj o materijalno-finansijskom poslovanju javnog glasila, a najmanje jedanput godišnje prilikom razmatranja izvještaja o ostvarivanju programske orijentacije javnog glasila.
Izvještaj iz stava 3 ovog člana obavezno se dostavlja, radi davanja mišljenja, predlagaču budžeta Republike, odnosno jedinice lokalne samouprave.

 

Član 23
Direktora pravnog lica koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost, a čiji je osnivač Republika ili jedinica lokalne samouprave, bira upravni odbor tog pravnog lica, na osnovu javnog konkursa, na period od četiri godine.
Kandidati za direktora obavezni su podnijeti program razvoja preduzeća, ustanove ili agencije.
Upravni odbor dužan je da preispita odgovornost direktora, ukoliko to zatraži nadzorni odbor.
Ukoliko upravni odbor ne postupi po zahtjevu iz stava 3 ovog člana, nadzorni odbor je dužan da o tome obavijesti osnivača.

 

3. Uređivanje javnog glasila

 

a) Programska orijentacija

 

Član 24
Programsku orijentaciju, način rada, prava, obaveze i odgovornosti u javnom glasilu utvrđuje osnivač javnog glasila.
Programska orjentacija javnog glasila ne smije biti usmjerena na nasilno rušenje ustavnog poretka, narušavanje teritorijalne cjelokupnosti Republike i Savezne Republike Jugoslavije, kršenje zajemčenih sloboda i prava čovjeka i građanina ili izazivanje nacionalne, rasne ili vjerske netrpeljivosti ili mržnje.

 

Član 25
Programsku orijentaciju javnog glasila, posredstvom kojeg Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave ostvaruje javni interes u informativnoj sferi, utvrđuje Skupština Republike, odnosno jedinice lokalne samouprave, na predlog programskog odbora, za period od četiri godine, u roku od 60 dana od dana imenovanja programskog odbora.
Programska orjentacija iz stava 1 ovog člana mora da obezbijedi, po obimu, kvalitetu i sadržini, ostvarivanje prava nacionalnih i etničkih grupa koje žive u Republici na javno informisanje na svom jeziku.
Programska orjentacija iz stava 1 ovog člana mora da obezbijedi, po obimu, kvalitetu i sadržini, ostvarivanje prava na javno informisanje na albanskom jeziku.

 

b) Programski odbor

 

Član 26
Javno glasilo čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave ima programski odbor.
Programski odbor javnog glasila imenuje nadležna skupština iz reda predstavnika koje predlaže klub poslanika, odnosno klub odbornika, na period od četiri godine.
Programski odbor čine po dva predstavnika klubova poslanika obrazovanih u Skupštini Republike, odnosno po jednog predstavnika klubova odbornika obrazovnih u skupštini jedinice lokalne samouprave.
Ukoliko poslanici, odnosno odbornici određene stranke participiraju u obrazovanju više klubova poslanika, odnosno odbornika, ta stranka može imati samo jednog predstavnika u programskom odboru javnog glasila.
Stranke koje nijesu u mogućnosti da samostalno obrazuju klub poslanika, odnosno klub odbornika, u programskom odboru javnog glasila mogu zajedno imati dva, odnosno jednog predstavnika.
U toku trajanja mandata programskog odbora stranka može povući svog člana i predložiti nadležnoj skupštini imenovanje novog.
U radu programskog odbora, bez prava na odlučivanje, učestvuje glavni i odgovorni urednik javnog glasila.
Programski odbor javnog glasila radi otvoreno za javnost.
Programski odbor javnog glasila donosi poslovnik o radu.

 

Član 27
Programski odbor javnog glasila predlaže osnivaču programsku orjentaciju, kontinuirano prati i analizira njenu realizaciju i razmatra prigovore pravnih i fizičkih lica na poštovanje slobode javnog informisanja u radu javnog glasila.
Programski odbor, većinom ukupnog broja članova, utvrđuje predlog programske orjentacije javnog glasila i odlučuje o izboru i razrješenju glavnog i odgovornog urednika.
Programski odbor na zahtjev osnivača, a najmanje jedanput godišnje, do kraja januara tekuće godine za prethodnu godinu, podnosi izvještaj o ostvarivanju programske orjentacije.
Ako programski odbor ne podnese osnivaču predlog programske orjentacije ili izvještaj o njenom ostvarivanju, razrješava se po hitnom postupku.

 

c) Glavni i odgovorni urednik

 

Član 28
Javno glasilo ima glavnog i odgovornog urednika.
Glavni i odgovorni urednik slobodno i samostalno uređuje javno glasilo.
Javno glasilo može imati više urednika za pojedina izdanja ili rubrike, odnosno pojedine programe radija i televizije, koje imenuje i razrješava glavni i odgovorni urednik.
Glavni i odgovorni urednik je dužan da programskom odboru javnog glasila dostavi nacrt godišnjeg izvještaja o ostvarivanju programske orjentacije.

 

Član 29
Glavnog i odgovornog urednika javnog glasila čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave bira programski odbor, na osnovu javnog oglašavanja.
Kandidat za glavnog i odgovornog urednika, koji učestvuje na javnom oglasu, dužan je, uz prijavu, podnijeti svoj plan uređivanja javnog glasila.

 

d) Odgovornost

 

Član 30
Glavni i odgovorni urednik javnog glasila odgovoran je za ostvarivanje programske orjentacije javnog glasila.
Glavni i odgovorni urednik odgovoran je za svaku informaciju u javnom glasilu, osim za informacije koje je dužan da objavi u skladu sa zakonom ili pravilima o medijskom predstavljanju političkih stranaka.
Glavni i odgovorni urednik se može razriješiti prije isteka mandata samo ako se utvrdi da je odgovoran za kršenje odredbi zakona ili utvrđene programske orjentacije javnog glasila.

 

Član 31
Za istinitost datih, odnosno objavljenih informacija odgovorno je lice koje daje informacije, odnosno autor.
Ako se u javnom glasilu objavi neistinita informacija, kojom se narušava ugled ili interes lica na koje se informacija odnosi ili kojom se vrijeđa čast ili integritet pojedinca, iznose ili prenose neistiniti navodi o njegovom životu, znanju i sposobnostima ili na drugi način vrijeđa njegovo dostojanstvo, zainteresovano lice ima pravo na tužbu nadležnom sudu za naknadu štete protiv autora, glavnog i odgovornog urednika, osnivača ili izdavača javnog glasila.

 

e) Prava parlamentarnih stranaka

 

Član 32
Javno glasilo čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave dužno je da u svom programu objektivno obavještava o stavovima i aktivnostima svih parlamentarnih stranaka, saglasno pravilima koja utvrđuje programski odbor javnog glasila i da direktno prenosi zasijedanja Skupštine Republike, odnosno skupština jedinica lokalne samouprave, a saglasno njihovim odlukama.
Ostvarivanje prava političkih stranaka u javnim glasilima za vrijeme izborne propagande uređuje se posebnim pravilima koja propisuje i donosi nadležna skupština, a čiju primjenu će kontrolisati programski odbori javnih glasila.
Programska orjentacija javnih glasila iz stava 1 ovog člana mora poštovati standarde poštene i nepristrasne politike.

 

4. Finansiranje javnih glasila

 

Član 33
Javno glasilo se finansira iz prihoda osnivača.
Pravno lice koje je osnivač javnog glasila može sticati prihod: iz pretplate koju plaćaju korisnici stvaranjem i prometom roba; pružanjem usluga; iz kamata i dividendi na plasirana sredstva; ih prihoda na osnovu autorskih prava i patenata; iz legata, poklona i zavještanja; iz participacije građana i iz drugih izvora u skladu sa zakonom.

 

Član 34
Javno glasilo čiji je osnivač Republika ili jedinica lokalne samouprave stiče sredstva iz budžeta na osnovu programa rada koji donosi upravni odbor pravnog lica, uz prethodno pribavljeno pismeno mišljenje programskog i nadzornog odbora.

 

Član 35
Pravno lice koje obavlja radio-difuznu djelatnost za korišćenje svojih programa može uvesti plaćanje pretplate.
Aktom pravnog lica iz stava 1 ovog člana, koji se donosi uz saglasnost nadležnog republičkog organa uprave, utvrđuju se uslovi, visina, način korišćenja i raspodjela sredstava.

 

Član 36
Ako pravno lice koje obavlja informativnu, novinsko-izdavačku ili radio-difuznu djelatnost, a čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave, po završnom računu iskaže gubitak, osnivač, ukoliko i dalje želi da posredstvom tog pravnog lica ostvaruje utvrđeni javni interes, obezbjeđuje sredstva za njegovo pokriće, pod uslovom da do gubitka nije došlo nenamjenskim i neracionalnim korišćenjem obezbijeđenih sredstava.
U slučaju da osnivač ne želi da i dalje ostvaruje utvrđeni javni interes posredstvom pravnog lica iz stava 1 ovog člana dužan je da pokrije gubitke koji su nastali u njegovom radu za vrijeme dok se posredstvom tog pravnog lica ostvarivao utvrđeni javni interes i nad tim pravnim licem pokreće se postupak likvidacije ili stečaja.

 

5. Izdavanje javnih glasila

 

Član 37
Izdavačem javnog glasila, u smislu ovog zakona, smatra se pravno ili fizičko lice koje izdaje javno glasilo i u tu svrhu obezbjeđuje, u cjelini ili djelimično, materijalne ili druge potrebne uslove za izdavanje, odnosno emitovanje programa javnog glasila.
Ako osnivač nije istovremeno i izdavač javnog glasila, međusobna prava, obaveze i odgovornosti osnivača i izdavača uređuju se posebnim ugovorom.

 

Član 38
Na svakom primjerku štampe moraju biti naznačeni: naziv i adresa osnivača i izdavača, naziv štamparije, ime i prezime glavnog i odgovornog urednika, broj i datum upisa javnog glasila u evidenciju, kao i mjesto i godina štampanja, odnosno umnožavanja.
U televizijskom programu moraju biti naznačeni: naziv televizijske stanice, naziv programa, ime i prezime glavnog i odgovornog urednika i urednika programa.

 

Član 39
Štamparija može štampati i umnožavati novine, časopise, revije i druge periodične i neperiodične publikacije tek kad raspolaže dokazom o njihovom upisu u evidenciju javnih glasila.
Štamparija, odnosno izdavač štampane stvari koja nije umnožena u štampariji dužni su da od prvih primjeraka svake štampane stvari odmah dostave po jedan primjerak nadležnom tužiocu i nadležnom republičkom organu uprave.

 

6. Prestanak rada javnog glasila

 

Član 40
Javno glasilo prestaje da radi na osnovu odluke osnivača, uz obavezu obavještavanja nadležnog republičkog organa uprave radi brisanja iz evidencije javnih glasila, u roku od osam dana od dana donošenja odluke.

 

Član 41
Javno glasilo prestaje da radi, bez odluke osnivača, ako u roku od dvanaest mjeseci osnivač ili izdavač javnog glasila ne izda novi broj novina ili druge periodične štampe, odnosno ako u roku od šest mjeseci ne emituje programe radija, televizije, odnosno informativne agencije.
Nadležni republički organ uprave brisaće iz evidencije javno glasilo koje je prestalo sa radom u smislu stava 1 ovog člana.

 

III. PRAVA I OBAVEZE NOVINARA

 

Član 42
Novinarska profesija u Republici služi slobodi izražavanja, koja podrazumijeva slobodu mišljenja, primanja i saopštavanja informacija, kao i komentare svih događaja, pojava, stanja i postupaka ličnosti, u svim oblastima javnog života, uz puno poštovanje sloboda i prava koja štiti Evropska konvencija o ljudskim pravima.
Novinaru zbog izraženog mišljenja ili stava ne može prestati radni odnos, izmijeniti se njegov status u redakciji ili umanjiti zarada.

 

Član 43
Novinar ima pravo i obavezu da objavi informaciju o protivzakonitim djelima ili nedoličnim ponašanjima; informaciju kojom se štiti zdravlje ili bezbjednost građana; informaciju o netačnim tvrdnjama pravnih lica ili pojedinaca, kao i informaciju kojom se, nespornim činjenicama, ukazuje na nedostatke u vršenju javnih funkcija.

 

Član 44
Novinar ima pravo odbiti pisanje, odnosno pripremanje ili učestvovanje u izradi priloga čiji je sadržaj u suprotnosti sa zakonom i pravilima novinarske profesije.
Novinaru koji odbije da izvrši nalog kojim bi kršio zakon, profesionalnu etiku i pravila novinarske profesije ne može prestati radni odnos, promijeniti se njegov status u redakciji ili umanjiti zarada.

 

Član 45
Novinar nije dužan organima sudske ili izvršne vlasti dati podatke o izvoru objavljene informacije koji želi ostati nepoznat.
Novinarski prilog čiji je smisao promijenjen u postupku uređivačke obrade ne smije se objaviti pod imenom autora ili njegovim pseudonimom, bez njegovog pristanka.
Za prilog objavljen protivno odredbi stava 2 ovog člana odgovara glavni i odgovorni urednik, a ako je prilogom povrijeđen ugled autora, autor može zahtijevati naknadu štete.

 

Član 46
Prava i obaveze novinara uređuju se opštim aktima javnog glasila, u skladu sa zakonom, granskim kolektivnim ugovorom i pravilima novinarske profesije.
Novinari imaju pravo da se, radi rješavanja pitanja od zajedničkog interesa, međusobne saradnje i zajedničkog istupanja, dobrovoljno udružuju u klubove i asocijacije.

 

IV. OBJAVLjIVANjE SAOPŠTENjA, ODGOVORA, ISPRAVKE I MIŠLjENjA

 

Član 47
Javno glasilo čiji je osnivač Republika, odnosno jedinica lokalne samouprave dužno je da, na zahtjev nadležnog republičkog organa uprave, bez odlaganja i skraćivanja, objavi saopštenje o činjenicama čije je objavljivanje hitne prirode i od posebnog značaja za građane i pravna lica, a odnosi se na opasnost po život i zdravlje ljudi, njihovu imovinu ili odbranu i bezbjednost zemlje.
Saopštenje iz stava 1 ovog člana objavljuje se bez naknade.

 

Član 48
Svako fizičko i pravno lice ima pravo na odgovor ili ispravku u slučaju kada je, putem objavljene informacije, povrijeđeno njegovo pravo ili interes.
Glavni i odgovorni urednik javnog glasila dužan je da objavi odgovor ili ispravku na objavljenu informaciju.
Ispravka i odgovor se objavljuju bez naknade.

 

Član 49
Pod odgovorom ili ispravkom se podrazumijevaju informacije kojima se dopunjuju činjenice i podaci iz objavljene informacije, u pogledu istinitosti i potpunosti.
Odgovor ili ispravka se moraju objaviti bez izmjena i dopuna i to na istoj strani štampe, odnosno u istoj televizijskoj ili radio emisiji u kojima je objavljena informacija na koju se odgovor ili ispravka odnosi i to u prvom, a najkasnije u drugom broju štampe, odnosno prvoj, a najkasnije drugoj narednoj emisiji radio-televizijskog programa po prijemu odgovora ili ispravke.
Nije dozvoljeno da se istovremeno objavljuje komentar odgovora ili ispravke na objavljenu informaciju.

 

Član 50
Ako glavni i odgovorni urednik odbije da objavi odgovor ili ispravku netačne informacije kojom je povrijeđeno nečije pravi ili interes; istovremeno objavi komentar odgovora ili ispravke; odgovor ili ispravku ne objavi na način i u roku predviđenom ovim zakonom, podnosilac odgovora ili ispravke ima pravo na tužbu protiv glavnog i odgovornog urednika javnog glasila nadležnom sudu na čijem je području sjedište, odnosno prebivalište podnosioca odgovora ili ispravke.
Ako usvoji tužbeni zahtjev, sud će rješenjem naložiti glavnom i odgovornom uredniku javnog glasila da odgovor ili ispravku objavi na način utvrđen ovim zakonom u prvom, a najkasnije u drugom broju štampe, odnosno emisiji javnog glasila po prijemu pravosnažnog rješenja.
Postupak po tužbi za objavljivanje odgovora ili ispravke je hitan.

 

Član 51
Glavni i odgovorni urednik nije dužan da objavi odgovor ili ispravku:
1) ako se odgovor ili ispravka ne odnose na informaciju zbog koje se zahtijeva objavljivanje odgovora ili ispravke, odnosno ako ne sadrži stvarne podatke u vezi sa navodima iznesenim u informaciji;
2) ako se odgovorom ili ispravkom pobijaju navodi iz objavljene informacije, čija je istinitost utvrđena pravosnažnim aktom nadležnog organa;
3) ako odgovor ili ispravku nije potpisalo ovlašćeno lice, odnosno ako pojedinac, kao podnosilac odgovora ili ispravke, nije naveo broj lične karte i adresu stanovanja;
4) ako su odgovor ili ispravka nesrazmjerno duži od informacije na koju se odnose, a podnosilac odbije pismeni zahtjev glavnog i odgovornog urednika javnog glasila da odgovor ili ispravku skrati;
5) ako je odgovor klevetnički ili je na drugi način, posebnim propisom, nedozvoljen.

 

Član 52
Javno glasilo je dužno da čuva tekstove, odnosno snimke informacija najmanje sedam dana poslije objavljivanja i da ih daje na uvid licima koja, po odredbama ovog zakona, imaju pravo na odgovor ili ispravku.
Javno glasilo je dužno da, na pismeni zahtjev, tekstove, odnosno snimke informacija dostavi nadležnom republičkom organu uprave radi pokretanja postupka preduzimanja upravnonadzornih mjera propisanih zakonom.

 

V. RADIO-DIFUZNI SISTEM

 

Član 53
Pod radio-difuznom djelatnošću podrazumijeva se proizvodnja i emitovanje radio i televizijskog programa posredstvom radio-relejnih zemaljskih, kablovskih i satelitskih veza, kao i posredstvom zemaljskih i kablovskih distribucionih sistema.
Radio-difuzna djelatnost obavlja se posredstvom radio-difuznog sistema koji se izgrađuje i funkcioniše kao tehnički povezana i usklađena cjelina.
Radiodifuzni sistem posredstvom kojeg se emituju programi javnih glasila čiji su osnivači Republika, odnosno jedinice lokalne samouprave u državnoj je svojini i od posebnog je interesa.

 

Član 54
Odobrenje za početak rada radio ili televizijske stanice izdaje nadležni republički organ uprave pravnom licu koje je osnivač javnog glasila iz domena radio-difuzije, koje je:
1) dobilo na korišćenje radio-frekvenciju prema propisima o sistemima veza;
2) ispunilo minimalne tehničke uslove za emitovanje radio i televizijskog programa.
Minimalne tehničke uslove za emitovanje radio i televizijskog programa propisuje nadležni republički organ uprave.

 

Član 55
Radio-difuzne frekvencije, kao dobro u državnoj svojini, daju se na korišćenje pravnim licima registrovanim za obavljanje radio-difuzne djelatnosti, pod ravnopravnim uslovima, putem posebnog ugovora koji zaključuju sa Vladom Republike Crne Gore.
Za korišćenje radio-difuznih frekvencija plaća se naknada.
Visinu naknade i uslove korišćenja radio-difuznih frekvencija propisuje Vlada Republike Crne Gore.

 

Član 56
Pravna lica osnivači radio i televizijskih stanica mogu se baviti stvaranjem i emitovanjem radio-difuznog programa, izgradnjom, održavanjem i razvojem sopstvene tehničke osnove, proizvodnjom programa, traka i kaseta za tržište, emitovanjem oglasa i ekonomsko-propagandnih poruka i drugim djelatnostima, u skladu sa zakonom.

 

Član 57
Javna glasila, pored svog programa, mogu emitovati i programe drugih javnih glasila.
Dva ili više javnih glasila mogu pripremati i emitovati zajednički program.
Međusobni odnosi javnih glasila, u slučajevima iz st. 1 i 2 ovog člana, regulišu se posebnim ugovorom.

 

Član 58
Radio i televizijske stanice čiji su osnivači jedinice lokalne samouprave usklađuju vrijeme emitovanja svojih programa sa programima radio i televizijskih stanica čiji je osnivač Republika.
Ako radio i televizijske stanice iz stava 1 ovog člana ne usklade vrijeme emitovanja programa, nadležni republički organ uprave donijeće rješenje kojim će usklađivanje izvršiti privremeno.

 

Član 59
Radio i televizijske stanice na teritoriji Republike obavezne su da međusobno programski sarađuju, radi ostvarivanja prava građana na što objektivnije i pravovremeno informisanje o svim događajima od interesa za njihov život i rad.
Radi upoznavanja javnosti i ostvarivanja neposrednog uticaja građana na utvrđivanje programa, radio i televizijske stanice dužne su da blagovremeno objavljuju svoje dnevne i sedmične planove programa.

 

VI. SAVJET ZA ZAŠTITU SLOBODE JAVNOG INFORMISANjA

 

Član 60
Radi zaštite slobode javnog informisanja i prava građana na istinitu i potpunu informaciju, odnosno stvaranja uslova za odgovorno postupanje svih učesnika u javnom informisanju obrazuje se Savjet za zaštitu slobode javnog informisanja (u daljem tekstu: Savjet).
Savjet ima sedamnaest članova i imenuju se na četiri godine.
Sedam članova Savjeta imenuje Skupština, srazmjerno stranačkoj predstavljenosti u Skupštini, po jednog člana predsjednik Republike i Vlada Republike Crne Gore i po dva člana Univerzitet Crne Gore, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Crnogorski helsinški komitet i asocijacije i udruženja novinara u Republici.
Rad Savjeta i izbor predsjednika uređuju se poslovnikom o radu.

 

Član 61
Savjet analizira i prati stanje u novinsko-izdavačkoj, radio-difuznoj i filmsko-informativnoj djelatnosti i predlaže Skupštini i drugim nadležnim organima preduzimanje odgovarajućih mjera zaštite i unapređenja slobode javnog informisanja i ostvarivanja javnog interesa.
U ostvarivanju poslova i zadataka iz stava 1 ovog člana Savjet posebno razmatra i zauzima stavove oko:
1) prigovora građana i pravnih lica na informacije javnih glasila;
2) prigovora novinara i izdavača na postupke republičkih organa ili organa lokalne samouprave, kojima se ograničava sloboda javnog informisanja;
3) prigovora novinara na postupke republičkih organa ili organa lokalne samouprave, kao izvora informacija;
4) prigovora novinara, urednika i udruženja novinara na postupke osnivača ili izdavača javnog glasila zbog slobode izražavanja misli.
U poslovima zaštite i unapređenja slobode javnog informisanja Savjet podržava poštovanje novinarske etike.
Novinarska etika utvrđuje se kodeksom koji donose asocijacije i udruženja novinara, uz saglasnost Savjeta.

 

Član 62
Skupština, ovlašćeni republički organi ili organi lokalne samouprave razmatraju predloge Savjeta i zauzimaju stavove o njima.
Javna glasila obavezna su objaviti, bez naknade, stav Savjeta o pitanjima u vezi sa njihovim radom.
Uslove za rad Savjeta obezbjeđuje Republika.
Administrativne i druge poslove za rad Savjeta vrši nadležni republički organ uprave.

 

VII. UPRAVNI NADZOR NAD RADOM JAVNIH GLASILA

 

Član 63
Nadzor nad ispunjenošću zakonskih uslova za početak rada i nad zakonitošću obavljanja djelatnosti javnih glasila vrši nadležni republički organ uprave.

 

Član 64
Kada nadležni republički organ uprave utvrdi da javno glasilo ne ispunjava uslove za početak, odnosno nastavljanje rada ili se u svom radu ne pridržava zakona, drugih propisa i opštih akata odrediće mu razuman rok za otklanjanje tih nedostataka i o tome obavijestiti osnivača.
Ukoliko javno glasilo ne otkloni blagovremeno uočene nedostatke, organ iz stava 1 ovog člana donosi rješenje o privremenoj zabrani njegovog rada i o tome obavještava osnivača.

 

VIII. KAZNENE ODREDBE

 

Član 65
Novčanom kaznom od desetostrukog do tridesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici, kazniće se za prekršaj osnivač ili izdavač javnog glasila:
1) ako javno glasilo počne sa radom prije upisa, odnosno prije isteka roka za upis u evidenciju javnih glasila (član 17);
2) ako o promjeni podataka iz akta o osnivanju, u zakonom utvrđenom roku, ne obavijesti nadležni republički organ uprave (član 19);
3) ako na svakom primjerku štampe ili u radio-difuznom programu ne naznači zakonom propisane podatke (član 38);
4) ako po prestanku rada javnog glasila, u propisanom roku, ne obavijesti nadležni republički organ uprave radi brisanja iz evidencije javnih glasila (član 40).
Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se i odgovorno lice kod osnivača ili izdavača javnog glasila novčanom kaznom u iznosu od petostrukog do desetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.

 

Član 66
Novčanom kaznom od desetostrukog do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici, kazniće se za prekršaj glavni i odgovorni urednik javnog glasila:
1) ako objavi informacije prikupljene na nezakonit način, u smislu člana 7 ovog zakona;
2) ako objavi ili reprodukuje informacije kojima se reklamiraju proizvodi zabranjeni članom 7 ovog zakona;
3) ako ne zaštiti integritet maloljetnih lica u smislu člana 7 ovog zakona;
4) ako ne obavještava o stavovima i aktivnostima političkih stranaka u smislu člana 32 ovog zakona;
5) ako na zahtjev nadležnog republičkog organa uprave, bez odlaganja i skraćivanja, ne objavi saopštenje u smislu člana 47 ovog zakona.
Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se i osnivač ili izdavač javnog glasila novčanom kaznom u iznosu od dvadesetostrukog do pedesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.

 

Član 67
Novčanom kaznom od desetostrukog do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici, kazniće se za prekršaj glavni i odgovorni urednik javnog glasila:
1) ako ograniči prava novinara ustanovljena čl. 42, 43 i 44 ovog zakona;
2) ako pod uslovima predviđenim ovim zakonom ne objavi odgovor ili ispravku prethodno objavljene informacije kojom se povređuje nečije pravo ili interes (čl. 48 i 50);
3) ako istovremeno sa odgovorom ili ispravkom informacije objavi komentar tog odgovora ili ispravke (član 49).
Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se i osnivač ili izdavač javnog glasila novčanom kaznom u iznosu od dvadesetostrukog do pedesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.

 

Član 68
Novčanom kaznom od desetostrukog do pedesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici kazniće se za prekršaj autor ili lice koje, radi objavljivanja u javnim glasilima, da neistinitu informaciju ili neistinito prenese datu informaciju (član 31).

 

Član 69
Novčanom kaznom od dvadesetostrukog do pedesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici, kazniće se za prekršaj štamparija, odnosno izdavač štampane stvari koja nije umnožena u štampariji, ukoliko štampa neevidentirano javno glasilo, od prvih primjeraka svake štampane stvari, odmah ne dostavi po jedan primjerak organima iz člana 39 ovog zakona.
Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se i odgovorno lice u štampariji ili kod izdavača štampane stvari koja nije umnožena u štampariji novčanom kaznom u iznosu od desetostrukog do dvadesetostrukog iznosa minimalne zarade u Republici.

 

IX. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

 

Član 70
Javna glasila danom stupanja na snagu ovog zakona nastavljaju da rade na način i pod uslovima pod kojima su upisana u evidenciju javnih glasila, a usaglašavanje svoje organizacije i opštih akata sa odredbama ovog zakona izvršiće u roku od 60 dana od dana njegovog stupanja na snagu.

 

Član 71
Imenovanje organa upravljanja pravnih lica koja obavljaju informativnu, novinsko izdavačku i radio-difuznu djelatnost, a čiji su osnivači Republika, odnosno jedinice lokalne samouprave, izvršiće se u roku od 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.
Glavni i odgovorni urednici javnih glasila čiji su osnivači Republika, odnosno jedinice lokalne samouprave imenovaće se u roku od 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

 

Član 72
Podzakonski akti za sprovođenje ovog zakona donijeće se u roku od 30 dana od dana njegovog stupanja na snagu.

 

Član 73
Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaju da važe Zakon o javnom informisanju ("Službeni list RCG", broj 56/93) i odredbe zakona i drugih propisa koje su u suprotnosti sa njim.

 

Član 74
Ovaj zakon stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu Republike Crne Gore".